منوی ناوبری برگه ها

پورتال تحلیلی اجتماعی، فرهنگی، ادبی و سرگرمی شهر خوی به دو زبان ترکی و فارسی مطالب خود را منتشر می کند.

رابطه بین عقل و علم چیست؟

رابطه بین عقل و علم چیست؟

خوی کیدز: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرمایند : « پس بشارت ده به بندگان من، آنان که برای دستیابی به حقیقت به سخن گوش می‌سپارند و از بهترین آن پیروی می‌کنند، ایشانند که خدا هدایتشان کرده و ایشانند صاحبان عقل » (سوره زمر آیات ۱۷ و ۱۸) ؛ ودر سوره بقره  آیه ۱۶۴ می فرماید: « بی گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و در کوتاهی و بلندی شب و روز، و در کشتی‌هائی که در دریا با کالاهائی که به مردم سود می‌رسانند در حرکتند و در بارانی که خدا از آسمان فرو فرستاد و … نشانه‌هائی ( بر وجود خداوند ) برای عاقلان وجود دارد» .

در سوره انعام  آیه ۱۵۱ می‌فرماید « بگو: بیائید، من آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده است برای شما می‌خوانم و آن این است که چیزی را شریک او قرار ندهید . به پدر و مادر خود نیکی کنید و فرزندان خود را در اثر تنگدستی مکشید، زیرا مائیم که به شما و آن‌ها روزی می‌دهیم، و به کارهای زشت چه در آشکارا و چه در نهان نزدیک مشوید، و انسانی را که خدا کشتن او را حرام کرده جز به حق مکشید. اینهاست که خدا شما را به آن سفارش کرده است، باشد که عقل ورزی نمائید».

حضرت علی (ع) می‌فرمایند « بِالعَقلِ یَستَخرِجُ غورَ الحِکمَه » به وسیله عقل قعر حکمت استخراج می‌شود. (سید حسین شیخ الإسلامی: گفتار امیرالمؤمنین (ع)، ص ۹۵۸). و در حدیث دیگری می‌فرمایند « أفضَلُ العَقلِ مَعرِفَهُ الإنسانُ نَفسَه » بالاترین عقل معرفت انسان نسبت به خویشتن است (سید حسین شیخ الإسلامی: گفتار علی (ع)، ص ۹۵۳).

 همچنین می‌فرمایند « کَفاکَ مِن عَقلِکَ ما أوضَحَ لَکَ سُبُلُ غَیِّکَ مِن رُشدِکَ »  عقل، تو را کفایت کند که راه گمراهی را از رستـگاری نشان دهد.

 محمد دشـتی درترجمه نهج البلاغه، حکمت ۴۲۱ می‌فرمایند: « وَ العَقلُ حُسامٌ قاطِعٌ … وَ قاتِل هَواکَ بِعَقلِکَ » عقل شمشیری است برّان، پس هوای نفس خود را با شمشیر عقل بکُش.

 امام موسی بن جعفر علیهما السلام نیز در بخشی از حدیثی طولانی به هشام بن الحکم می‌فرمایند « ای هشام! امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرمود: خدا با چیزی بهتر از عقل پرستش نشود و تا چند صفت در انسان نباشد عقلش کامل نشده است، اینکه مردم از شر او در امان و به خیر او امیدوار باشند، زیادی مالش بخشیده و زیادی گفتارش بازداشت شده باشد، بهره‌ی او از دنیا به اندازه قوتش باشد، تا زنده است از دانش سیر نشود، ذلّت با خدا را از عزّت با غیر خدا دوست‌تر بدارد، تواضع را از شرافت دوست‌تر داشته باشد، نیکی اندک دیگران را زیاد و نیکی بسیار خود را اندک شمارد » ( شیخ کلینی: اصول کافی، ج ۱، ص ۲۱و ۲۲).

با توجه به مطالبی که گفته شد می‌توان اینطور نتیجه گرفت که در نظام تعلیم و تربیت اسلامی، توجّه به علم آموزی بدون عمل به آن علم اگرچه فاقد ارزش نیست، اما از ارزش نازلی برخوردار است. و همچنین است اگر عقل ورزی متعلّم با یک دسته رفتارهای ناشی از عقلانیت وی همراه نباشد. در نظام‌های تربیتی غیر اسلامی و علی الخصوص غربی، مراد از عقل، همان عقل عمومی است که مختصّات خاص خود را داشته و به توانائی تجزیه و تحلیل، قضاوت، نقد و امثالهم محدود می‌شود و هرگز با عقل اسلامی قابل مقایسه نیست، و منظور از علم، به طور کلی علوم طبیعی است که در مقاله قبل به آن پرداختیم. رابطه‌ی معیّتی که میان “عقل” و “علم” برقرار است، در میان هردوی آن‌ها (عقل و علم) و “عمل” نیز برقرار است. لذا در تعلیم و تربیت اسلامی باید کوشید تا متعلّم علاوه بر توانائی خردورزی و علم آموزی، در عرصه عمل نیز فعّال و پویا باشد. از نظر اسلام، عقل مَرکب علم است و علم در همان جهتی حرکت می‌کند که عقل حرکت می‌کند و علم و عقل نیز زمینه‌ی انجام اعمال خیر توسط افراد می‌گردند. لذا تعلیم و تربیت دو مقوله جدا از یکدیگر نیستند و همانند دو بال برای پرواز انسان به سوی تعالی مورد نیاز می‌باشند.

اما آنچه جای تأسف فراوان دارد این است که در کشور ما با وجود برخورداری از چنین مبانی تربیتی مستحکم و ناب، سالها چشم به مبانی غیر اسلامی دوخته و بعضاً کورکورانه آن‌ها را می‌پذیرفتیم که البته این امر در حال برطرف شدن و بازگشت ما به سوی معارف نورانی مذهب شیعه است.

رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم رابطه بین عقل و علم 

468 ad

یک نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خوی کیدز سیز ایله بیرلیکده
خوی کیــــــــــدز همراه شما

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com